Style w meblarstwie, krótka charakterystyka dla początkujących.

Stylew_meblarstwie

Renesans

  • Meble renesansowe we Włoszech

    W XV wieku we Włoszech narodził się nowy prąd intelektualny zwany renesansem lub po polsku odrodzeniem. Dotychczasowy porządek oparty na dominacji życia sakralnego nad świeckim uległ zmianie. Rozwój miast , rosnąca pozycja mieszczaństwa, odkrywanie antyku doprowadziło do zwróceniu się ku zdobyczom świata starożytnego z jego ideami , literaturą i sztuką.

    Jednym z najpopularniejszych sprzętów meblarskich w początkach Renesansu, były skrzynie. Używano ich do przechowywania przedmiotów użytkowych, kosztowności, służyły jako stoły, miejsca do siedzenia oraz kufry podróżne. Występowały jako oddzielne meble, bywały łączone z ławami a nawet stanowiły cokoły na których ustawiano łoża Skrzynie były używane także do siedzenia. Posiadały wtedy formę bardziej wydłużoną i często zaokrąglone narożniki. Poprzez dodanie oparć bocznych i niskiego zaplecka powstał mebel o nazwie „cassapanca”, będący swego rodzaju prototypem współczesnej kanapy. Cassapanca umieszczana na szerokim podium stawała się meblem reprezentacyjnym.

    Drugim meblem przeznaczonym do siedzenia jaki wyewoluował ze skrzyni był tron. Był to mebel wybitnie reprezentacyjny, przeznaczony na dwory książęce. Najokazalsze trony wieloosobowe szerokościami dorównują cassapance, zaś zaplecek za pośrednictwem półkolumn wznosi się wysoko nad siedzisko.

    Jughans
    Skrzynia renesansowa Włochy XV w.

    Jughans
    Krzesło renesansowa Włochy XV w.

    Na przełomie XV i XVI wieku skonstruowano nowy rodzaj mebla skrzyniowego – kredens. Kredens zastępował na południu Europy znane z północy szafy słupowe i podobnie jak one spełniał funkcję okazałego schowka. Kredens był niską, rozbudowaną szeroką szafką, zamykana z przodu dwoma drzwiczkami. Czasami pod drzwiami umieszczano szuflady. Podobnie jak w dekoracji skrzyń tak i kredensy początkowo zdobione były prostym malarstwem szablonowym oraz intrasją Wraz z upowszechnianiem się kredensów nastąpiło plastyczne wzbogacenie formy. W budowie sięgnięto po takie elementy jak szerokie profilowane cokoły , zwierzęce łapy, bogato dekorowane głębokimi reliefami płyty czy gzymsy.

    Pod koniec XVI wieku pojawiły się szafy. Najczęściej budowano dwupiętrowe z wyższą górną kondygnacją i czterema skrzydłami drzwiowymi lub dwoma skrzydłami drzwiowymi i dolna częścią szufladową. Płyty drzwiowe ozdabiano rozetkami lub pozostawiano gładkie. Innym meblem skrzyniowym jaki pojawił się w Renesansie była szafa gabinetowa – sekreter. Różnica pomiędzy sekreterem , a szafą włoską polegał na tym że w górnej części zamiast dwóch skrzydeł drzwiowych, znajdowała się odkładana w dół płyta na której można było pisać. Za opuszczaną płytą , umieszczano szufladki w których przechowywano materiały piśmiennicze. W XVI wieku rozpowszechniły się stoły prostokątne wsparte na czterech nogach. Ich toczone nogi w formę balasów ustawione były na małym cokole kostkowym i usztywnione listwami łączeniowymi. Płyta stołowa była wzmocniona poprzez skrzynię w której umieszczano czasami szuflady. Obok stołów prostokątnych budowano również stoły o płytach okrągłych , kwadratowych i wielobocznych. Dekoracja tych mebli rozwijała się dwutorowo. W jednym typie dominowały formy przyrodnicze ( łapy i postacie zwierzęce, maszkarony ), w drugim typie występowały formy architektoniczne ( konsole, kolumny, profile gzymsowe

  • Meble renesansowe we Francji

    Forma mebli ulegała powolnym zmianom, przyjmując początkowo renesansowe zdobnictwo ale zachowując dotychczasową gotycką formę. Czasami prowadziło to do występowania na jednym meblu dwóch rodzajów motywów zdobniczych. Szczytowy rozwój meblarstwa renesansowego we Francji przypada na drugą połowę XVI wieku, kiedy to niemal bez wyjątku używano już drewna orzechowego.

    W okresie panowania Ludwika XIII do meblarstwa wchodzi drewno hebanowe, które jednak ze względu na swoją wysoka cenę stosowane było jako fornir. Czasami zastępowano heban, farbowano na czarno gruszą. Stosowanie hebanu zapoczątkowało stopniowe odchodzenie od przeładowanych snycerką mebli renesansowych do artystycznego stolarstwa epok późniejszych.

    Jughans
    Szafa Burgundzka XVI w.

    Jughans
    Szafa renesansowa Francja XVI w.

    Jughans
    Stół z okresu Ludwika XIII

    Jughans
    Kabinet renesansowy Francja XVI w.

  • Meble renesansowe w Niderlandach

    Niderlandy czyli Flandria i Brabancja wprowadziły elementy renesansowe do meblarstwa w początkach XVI wieku. Podobnie jak we Francji tak i tutaj wyrabiano meble z drewna dębowego używając początkowo jedynie renesansowych elementów zdobniczych. Dzięki opublikowaniu w 1583 roku miedziorytu z projektami mebli, północno- zachodnie meblarstwo mogło czerpać inspirację z renesansowych rozwiązań. Charakterystyczne dla renesansu niderlandzkiego było ograniczenie dekoracji reliefowej do dekoracji uzyskanej środkami stolarskimi takimi jak płaskie kanelowe pilastry i gzymsy

    Jughans
    Fotele renesansowy Niderlandy XVI w.

  • Meble renesansowe w Anglii

    Do Anglii wpływy renesansu dotarły w połowie XVI wieku z Francji i Niderlandów. Podobnie jak we wszystkich krajach północnych tak i w Anglii do produkcji mebli stosowano drewno dębowe. Początkowo gotyckie formy mebli zostały przyozdobione renesansowym ornamentem w postaci wici roślinnych, okrągłych medalionów z postaciami głów itp... W początkach XVII wieku wyodrębnił się rodzimy styl renesansu angielskiego, czego najlepszym przykładem były łoża baldachimowe , kredensy oraz długie stoły. Charakteryzowały się one pękatymi podporami w kształcie balsów wazowych z wcięciem w górnej części. Ich powierzchnia była pokryta płaskim ornamentem roślinnym podobnie jak powierzchnię płycin oraz gzymsów.

    Do siedzenia używano kilkuosobowych ław z oparciem płycinowym lub deskowanym. Angielskie renesansowe fotele wzorowane na niderlandzkich, posiadały nogi w formie balsów składających się z umieszczonych naprzemiennie odcinków graniastych i toczonych. Ich nogi wzmacniane były łączynami z prętów toczonych z przodu i z listew graniastych po bokach i z tyłu. Oparcia foteli były wysokie, ażurowe i bogato zdobione płaskorytowym ornamentem roślinnym. Niektóre modele posiadały zwężającą się do tyłu deskę siedzeniową w kształcie trapezu oraz wygięte boczne oparcia. Ze względu na okres w jaki budowano takie krzesła nazywane są krzesłami Szekspira.

    Jughans
    Krzesło renesansowe Anglia XVI w.

  • Meble renesansowe w Niemczech

    Niemieckie rzemiosło cechuje wyraźna różnica pomiędzy regionami północnej a południowej części kraju. Północ ulegała wpływom Niderlandzkim i Francuskim , zaś południe bezpośrednio wpływom włoskim i właśnie tu jako pierwsze dotarły echa renesansu. Różnice te znajdowały swoje odbicie nie tylko w meblarstwie, ale także w dekoracji pomieszczeń mieszkalnych. Południe z upodobaniem stosowało okładziny całych ścian z gładkich płyt z drewna iglastego, podczas gdy na północy zakładano boazerie z drewna dębowego o głębokim relifie. Wspólnym upodobaniem na terenie całych Niemiec cieszył się ornament wiciowo-roślinny „rankenwerk”.

    W Niemczech w meblarstwie XVI wieku początkowo istniały formy przejściowe w których elementy gotyckie łączono z renesansową dekoracją, przekomponowaną wg . miejscowych założeń.

    Najważniejsze miejsce w meblarstwie zajmują skrzynie i szafy. Meble skrzyniowe zostają poddane architektonicznemu podziałowi za pomocą kolumn , pilastrów, cokołów i gzymsów. W drugiej połowie XVI wieku meblarstwo przyjęło już całkowicie renesansowy sposób konstruowania i zdobienia mebli.

    Jughans
    Szafa renesansowe Niemcy XVI w.

Barok

  • Meble barokowe we Francji

    W początkach XVII wieku Renesans zaczyna przekształcać się w nową formę artystyczną , która otrzymuje nazwę Barok. Nazwa tego stylu wywodzi się od portugalskiego słowa barocco oznaczającego nieregularne rozwinięta perłę.

    We Francji barocco oznaczało bogactwo ozdób. To właśnie Francja w wyniku działań króla Ludwika XIV, staje się centrum sztuki, a co za tym idzie przemysłu meblarskiego w Europie.

    Meblarstwo tego okresu można podzielić na dwie grupy. Pierwsza grupa do meble dworskie, budowana na zamówienie króla. Meble te wykonywane były przez specjalnie szkolonych artystów i rzemieślników z drogich i cennych materiałów. Ich forma użytkowa podporządkowana była funkcji reprezentacyjnej , stanowiły wyraz luksusu i władzy absolutnej. Druga grupa mebli to sprzęty skromniejsze, używane i budowane dla mieszczaństwa. W XVII i XVIII wieku dla tej grupy społecznej konstruowano meble wzorowane na późno renesansowych meblach niderlandzkich.

    Jughans
    Szafa Ludwik XIV w.

    Jughans
    Biurko barokowe Ludwik XIV w.

    Jughans
    Stół Ludwik XIV w.

  • Meble barokowe w Holandii

    W XVII wieku Holandia oddzieliła się od Niderlandów. Główną cechą meblarstwa holenderskiego był wielka prostota form i odrzucenie tak popularnej we Francji dekoracji mozaikowej na rzecz ram, listew, podwajania elementów ramowych i wszystkich środków dekoracyjnych jakie były do osiągnięcia środkami stolarskimi. W początku XVII wieku w produkcji mebli stosowano nadal drewno dębowe, które wzbogacano czasami dodatkami z drzew egzotycznych. Od około 1660 roku stopniowo upowszechnił się jako surowiec do produkcji mebli orzech.

    Jughans
    Szafa barokowa Holandia XVII w.

  • Meble barokowe w Niemczech

    Podobnie jak w czasach renesansu tak i w okresie baroku niemieckie meblarstwo znajdowało się pod wpływem dwóch różnych ośrodków. W północnych częściach kraju dominowały wpływy Holandii , w południowych częściach wpływy włoskie. Pod koniec XVII wieku na niemieckich dworach pojawiły się wpływy sztuki Ludwika XIV. Około 1600 roku zanika w meblarstwie drobny ornament architektoniczny i chrząstkowy.

    Na początku XVII wieku w miejscu renesansowej szafy dwukondygnacyjnej pojawił się typ szafy jednobryłowej, dwudrzwiowej. Architektoniczny podział mebla pilastrami, kolumnami przebiegał teraz przez całą wysokość mebla a nie przez jego dwie kondygnacje. Kolumny maja często śrubowato skręcone trzony i umieszczone są w narożnikach na diagonalnej osi, aby nadać meblowi sylwetkę dynamiczna. Czasami wyposażano szafy w potężny cokół z szufladami, wsparty na kulistych spłaszczonych nogach oraz silnie zaakcentowany gzyms. Płyciny drzwiowe i powierzchnie boczne szaf wypełniano ornamentem ramowym. Powierzchnie płycin były przeważnie fornirowane z wkładkami z różnokolorowego drewna, a dodatkowe ozdoby snycerskie zazwyczaj wykonane były z drewna orzechowego. Niemieckie meble z końca XVII i początku XVIII wieku tego okresu odróżniają się od holenderskich bogatszą plastyka profili.

    Jughans
    Szafa barokowa Niemcy XVII w.

  • Meble rokoko - Ludwik XV

    Wraz z końcem panowania Ludwika XIV całkowicie uległy zmianie stosunki społeczne panujące we francuskim społeczeństwie. Dotychczasowa dworska etykieta ze swoja paradą i wielkością wykluczająca ludzką indywidualność zostaje odrzucona przez elity, które zapragnęły wygody i użyteczności. Wraz ze zmianami społecznymi, architektura przechodzi od reprezentacyjnego przepychu do utylitaryzmu. Pomieszczenia stają się mniejsze i przytulniejsze, sypialnia traci znaczenie salonu reprezentacyjnego w którym przyjmowano gości. Ustala się nowy rozkład domu w którym znajduje się teraz pokój do pracy, pokój do przyjęć ,sypialnia, salon , jadalnia, buduar itp. Każdy pomieszczenie nabiera teraz indywidualnego charakteru. Najbardziej charakterystycznym pokojem z tego okresu jest niewątpliwie buduar – czyli pokój dla pań ze specjalnymi nowymi rodzajami mebli. Pojawiają się sekretarzyki damskie na wysokich nogach, narożne komody, szafki do przechowywania listów, damskie biurka. W meblach przeznaczonych do siedzenia wygoda łączy się z wytworna elegancją.

    Jughans
    Szafa Ludwik XV rokoko XVIII w.

    Jughans
    Komoda Ludwik XV rokoko XVIII w.

    Jughans
    Stolik Ludwik XV rokoko XVIII w.

    Jughans
    Fotel Ludwik XV rokoko XVIII w.

  • Meble rokoko w Anglii-Chippendale

    Meblarstwo w Anglii XVIII wieku rozwija się dwutorowo. Z jednej strony funkcjonuje meblarstwo dworskie naśladujące formy francuskie, z drugiej działa meblarstwo mieszczańskie wykazujące coraz większą odrębność od gustów dworskich. Meble jakie zaczęto wytwarzać w czasach baroku – wysokie komody, oszklone szafy na porcelanę, niskie komody , stoły ,krzesła otrzymały wygięte esowato nogi zakończone formą zwierzęcego kopyta, u dołu zaś u góry rozszerzone i pokryte ornamentem.

    Jughans
    Szafa typu High boy Chippendale Anglia XVIII w.

Klasycyzm

  • Meble okresu Ludwika XVI.

    W połowie XVIII wieku ożywiły się zainteresowania kulturą starożytnego Rzymu i Grecji. W 1748 roku odkopano ruiny Pompeji, wcześniej Herakulum. Wśród wyższych warstw społecznych podziw i zaciekawienie budzą prace naukowe na temat antyku, jego architektury i ornamentów. W odczuwaniu poczucia estetyki zaczęto szukać prostoty i naturalności ,której nie mogło zaoferować rokoko ze swoim rozedrganym i ruchliwym charakterem. Tendencje te zaczęły oddziaływać na sztukę która sięgnęła po antyczne wzorce. O ile dominująca cechą rokoko było asymetria i nagromadzenie ornamentyki roślinnej, tak od lat 60 tych XVIII wieku, cechą coraz częściej dominującą stała się regularność i symetria. Meble pozbawione zostają swojej obfitej bujności kształtów. Nieregularne krawędzie i ruchliwe ozdoby ustępują miejsca formom spokojniejszym. Kontury stają się prostolinijne w duchu neoklasycyzmu. Zmiana ta otrzymała nazwę stylu Ludwika XVI

    Jughans
    Komoda Ludwik XVI Francja XVIII w.

    Jughans
    Kabinet Ludwik XVI Francja XVIII w.

    Jughans
    Biurko Ludwik XVI Francja XVIII w.

    Jughans
    Fragment publikacji Robert Adam Anglia XVIII w.

    Jughans
    Krzesło Hopplewhite'a Anglia XVIII w.

    Jughans
    Biurko Sheraton Anglia XVIII w.

Empire

  • Meble Empire.

    Po zakończeniu rewolucji francuskiej w 1795 roku rozwinął się nowy styl dworski który swój szczyt osiągnął w okresie panowania cesarza Napoleona i trwał do około 1830 roku. Styl ten otrzymał nazwę Empire pochodzącą od nazwy cesarstwa Napoleona. Jego charakterystyczną cechą było całkowite zapożyczanie form rzymskich i greckich pozbawione jakiegokolwiek wyboru.

    Jughans
    Stolik Empire Francja XIX w.

Biedermeier

  • Meble Biedermeier.

    Po upadku cesarstwa we Francji, pseudo antyczny styl empire utrzymał się jeszcze przez kilka lat na niektórych dworach książęcych w Europie. Meble dworskie poprzez swoje przeładowanie elementami pseudo antycznymi, wymagały znacznych środków finansowych, na co nie było stać ówczesnej burżuazji. Dlatego meble dla szerokich grup mieszczaństwa zaczęły być wzorowane na angielskich meblach z końca XVIII wieku. Przesądziły o tym wartości użytkowe jakie proponowało wzornictwo Sheratona i jego następców. Nowy styl meblarski zwany biedermeierem opanowuje kontynent europejski około 1815 roku i trwa do około połowy XIX wieku. Styl ten rozwinął się głownie w Niemczech, Austrii, Czechach i na Węgrzech.

    Jughans
    Krzesło i Fotel Biedermeier Niemcy ok. 1830 r.

    Jughans
    Stół Biedermeier Niemcy XIX w.

    Jughans
    Sekreter Biedermeier Niemcy ok. 1820 r.

Eklektyzm

  • Meble okresu eklektyzmu.

    Wiek XIX to dominacja mebli biedermeierowskich które uległy z czasem przekształceniu zgodnie z panującymi krótkimi modami. Około 1830-1840 roku pod wpływem Anglii meble zaczynają być wzorowane na meblach gotyckich co nazwane zostaje neogotykiem. W połowie XIX wieku w meblach biedermeierowskich pod wpływem nowej mody płynącej z Francji, pojawiła się tendencja do zwiększania liczby ozdób, stosowania ruchliwych profili oraz form rokokowych w dodatkach tekstylnych wyposażenia wnętrz. Ponownie nabierają znaczenia formy reprezentacyjne . Nowy styl określany jest w Niemczech jako drugie rokoko, we Francji nazwany został stylem Ludwika Filipa, a w Anglii stylem młodej królowej Wiktorii.

    Od lat siedemdziesiątych XIX wieku pojawiają się w meblarstwie kolejne mody na dawne style historyczne. Pojawia się styl pseudo renesansu, pseudo baroku , pseudo klasycyzmu. Wielość tych wszystkich form doprowadza do rozmycia biedermeieru i jego głównego założenia tj. wygody, celowości i dobrego rzemiosła. Wraz z rozwojem przemysłu i produkcją maszynową następował powolny upadek wielkiej sztuki meblarskiej znanej z poprzednich epok. Rozwój przemysłu przyczynił się za to do powstania nowej gałęzi meblarstwa – mebli giętych.

    Jughans

    Jughans

    Jughans